Mahkemenin verdiği ceza ile cezaevinde geçirilen süre aynı değildir; aradaki farkı yargı paketleriyle güncellenen koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kuralları belirler. Halk arasında “yatar” denilen bu net sürenin doğru bulunması için güncel oranlarla yatar hesaplama yapılması gerekir.
Güncel sistemde süreli hapis cezalarında genel koşullu salıverilme oranı 1/2’dir. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticaretinde oran 2/3’e; terör ve örgütlü suçlarda 3/4’e çıkar. Müebbette 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl infaz şartı aranır. Mükerrirlerde oranlar daha da ağırlaşır.
Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihinden geriye doğru hesaplanan ve cezanın son diliminin dışarıda geçirilmesini sağlayan kurumdur. Yargı paketleri sürecinde bu kurumun süresi ve şartları dosyanın tarihine göre farklılaştı: 30 Mart 2020 öncesi suçlarda farklı, sonrasında farklı rejim uygulanıyor. İki dönemi karıştırmak, aylarca yanlış beklenti oluşturabiliyor. Güncel bir infaz hesaplama aracı bu tarih ayrımlarını otomatik uygular.
Genel bir suçta 6 yılın yatarı 1/2 oranıyla 3 yıl üzerinden kurulur; denetimli serbestlikle kapalı kurumda kalınacak süre daha da iner. Aynı ceza 2/3 oranlı bir suçta 4 yıl, 3/4 oranlı bir suçta 4,5 yıl koşullu salıverilme eşiği üretir. Görüldüğü gibi aynı ceza, suç türüne göre yıllarca farklı sonuç doğurur.
“Yeni paket çıkacak, yatarım düşer” beklentisiyle beklemek doğru değildir; gündemdeki çalışmalar ağır suçlarda süreleri uzatma yönündedir ve aleyhe kurallar geçmişe yürümez. Bugünkü dosyanızın net tablosu için AYBOGA Hesaplama aracıyla ücretsiz yatar hesaplama yapabilir, müddetname denetimi için bir ceza avukatına danışabilirsiniz.
