Sırbistan’da 6 milyon 450 bin 523 seçmen, Novi Sad’daki tren istasyonu çöküşü sonrası iki yıldır süren öğrenci protestolarının gölgesinde erken genel seçimler için yarın sandık başına gidiyor. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in parlamentoyu feshetmesiyle başlayan süreçte, halk 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisinin yeni üyelerini belirleyecek. Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanma işlemi gerçekleşecek.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) verilerine göre, milletvekilleri tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre seçilecek. Seçim barajı yüzde 3 olarak belirlenirken, ulusal azınlık listelerine bu baraj uygulanmayacak. Parlamentoda çoğunluğu elde etmek için 126 sandalye gerekiyor.
Erken seçim kararı, Novi Sad şehrindeki tren istasyonunda 1 Kasım 2024 tarihinde yaşanan ve 16 kişinin ölümüne yol açan beton sundurma çökmesi sonrası başladı. Bu olay, sorumluların yargılanması ve şeffaflık talepleriyle ülke çapında öğrenci protestolarını tetikledi. Yaklaşık iki yıldır devam eden bu hareket, erken seçim taleplerini de beraberinde getirdi.
Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic, eylül ayında parlamentonun feshine ilişkin kararı imzaladı. Bu imza, protestoların ardından ülkedeki ilk ulusal seçim sürecini resmen başlattı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu, seçime katılmak üzere 19 liste ilan etti, ancak bir listenin geri çekilmesiyle oy pusulasında 18 liste yer alıyor. Bu listelerin 9’u ulusal azınlık statüsünde yarışacak.
Oy pusulasının ilk sırasında, 2012 yılından bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi bulunuyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki “Ivica Dacic-İstikrar Faktörü” listesi yer alırken, üçüncü sırada öğrencilerin desteklediği “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” dikkat çekiyor.
Seçimde ayrıca “Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos”, “Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler”, “Bogoljub Karic-Sırbistan’ın Gücü Hareketi” ve “Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif” gibi listeler de yarışacak. Azınlık listeleri arasında “Rasim Ljajic-İnsani SDP/CDP”, Usame Zukorlic liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisi (SPP), Sancak Demokratik Eylem Partisi (SDA), Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu yer alıyor.
Kamuoyu araştırmaları, seçim yarışının “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi ile “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” arasında geçeceğine işaret ediyor. Son anketler, iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması durumunda onları kutlayacağını ifade etti.
Oy verme işlemi yarın yerel saatle 07.00’de başlayıp 20.00’de sona erecek. Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı; en fazla sandık 28 adetle Bosna Hersek’te kuruldu. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluş, seçim sürecini gözlemlemek üzere Sırbistan’a geldi. Sırbistan’da son parlamento seçimi Aralık 2023’te yapılmıştı.
