Sırbistan’da 12 yıldır iktidarda olan Aleksandar Vucic dönemi, 1 Kasım 2024’teki Novi Sad tren istasyonu kazasının ardından güçlenen öğrenci protestoları ve erken genel seçimde “Öğrenci Listesi”nin zaferiyle sona erdi. Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic, “Öğrenci Listesi” karşısında yenilgiyi kabul etti. Ülke genelinde kutlamalar yaşanırken, “Öğrenci Listesi”nin geleneksel yapıdan farklı adımları merakla bekleniyor.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) ve Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi (CeSID) tarafından açıklanan resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 52’sini alan “Öğrenci Listesi” galip geldi. Vucic liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi (SNS) ise oyların yüzde 39’unu aldı. Vucic, seçim sonucunun dış destekli bir sürecin ürünü olduğunu iddia ederek muhalefet olarak mücadeleye devam edeceklerini belirtti.
1 Kasım 2024 tarihinde Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesi, ülkede iki yıldır süren öğrenci protestolarını alevlendirdi. Bu kaza, Vucic hükümeti üzerinde artan bir baskı oluşturdu. Kazanın ardından “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” sloganıyla erken genel seçime katılan öğrenci hareketi, dünkü seçimde zaferini ilan etti.
Akademisyen Radomir Saicic, “Öğrenci Listesi” adına yaptığı zafer konuşmasında, oy kullanan herkese teşekkür ederek geleceği inşa etmeye başlayacaklarını duyurdu. Geleneksel parti yapılarından farklı bir oluşum olan öğrenci hareketinin, hükümet kurma sürecini nasıl yöneteği kamuoyunda tartışılıyor. Öğrenciler, üniversitelerdeki toplantılarda belirlenen adaylarla seçime katılarak doğrudan aday olmak yerine farklı toplumsal kesimlerden destekledikleri isimlerin parlamentoya girmesini hedefledi.
Eylül ayında seçim kuruluna sunulan “Öğrenci Listesi” için yaklaşık 70 bin imza toplandı. Hareketin temel vaatleri arasında yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve demokratik reformlar yer aldı. Seçim öncesinde, 22 Ekim’de Belgrad’da düzenlenen son büyük mitinge bağımsız tahminlere göre yaklaşık 150 bin kişi katıldı. Farklı kentlerden yürüyerek başkente ulaşan öğrenciler, Sırp bayrakları ve “Öğrenciler Kazanıyor” sloganlarıyla iktidar değişimi çağrısında bulundu.
Seçim günü Sırbistan’da yüksek güvenlik önlemleri alındı ve bazı bölgelerde şiddet olayları yaşandı. Sırbistan İçişleri Bakanlığı, Lazarevac’ta yaşanan olaylarda 2 polisin yaralandığını ve bazı kişilerin polise taş fırlattığını açıkladı. Ayrıca, oy pusulalarının fotoğraflandığı ve çoklu oy kullanımını önlemesi gereken sistemlerin doğru kullanılmadığı yönünde usulsüzlük iddiaları da ortaya atıldı. Ülkede kayıtlı 6,4 milyondan fazla seçmen, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisinin yeni üyelerini belirlemek için sandık başına gitti. Katılım oranı yüzde 67,6 ile rekor seviyeye ulaştı.
