ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani arasında, iki ülke arasındaki gerilimi azaltma ve bölgesel istikrarı sağlama hedefiyle 14 maddelik bir mutabakat metni dijital ortamda imzalandı. Anlaşma, savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasını amaçlıyor.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, ABD Başkanı Trump’ın mutabakat metnini Fransa’nın Versay Sarayı’nda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yemekteyken imzaladığı belirtildi. Anlaşmanın yürürlüğe girdiği bildirildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de anlaşmanın Trump ve İran’daki muhatabı Pezeşkiyan tarafından dijital olarak imzalandığını ve yürürlüğe girdiğini doğruladı. Bekayi, Farsça belgenin İngilizce metinle benzer olduğunu ve karşı tarafça imzalandığını ifade etti.
Reuters’ın elde ettiği bilgilere göre 14 maddelik mutabakat metni şu temel konuları içeriyor:
1- ABD ve İran, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandıracak. Taraflar, birbirlerine karşı güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınacak ve Lübnan’ın toprak bütünlüğünü güvence altına alacak.
2- İki ülke, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterecek, iç işlerine karışmayacak.
3- Taraflar, en fazla 60 gün içinde nihai bir anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt ediyor. Bu süre karşılıklı rıza ile uzatılabilecek.
4- ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından deniz ablukasını ve engellemeleri kaldıracak. Bu süreç 30 gün içinde tamamlanacak. İran Körfezi’ndeki gemi trafiği savaş öncesi seviyeye orantılı hale getirilecek.
5- İran, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlayacak düzenlemeleri yapacak. Bu süreç 60 gün içinde yürürlüğe girecek. İran, Umman Sultanlığı ile diyalog kurarak boğazdaki gelecekteki denizcilik hizmetlerini belirleyecek.
6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlayacak. Finansal işlemler için gerekli lisans ve izinler ABD tarafından verilecek.
7- ABD, nihai anlaşmanın parçası olarak BM Güvenlik Konseyi kararları ve tek taraflı yaptırımlar dahil olmak üzere tüm yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor. Taraflar, nükleer meseleleri müzakerelerde derhal ele alacak.
8- İran, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini teyit ediyor. Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imhası ve nükleer programına ilişkin diğer konular UAEA gözetiminde görüşülecek.
9- Nihai anlaşma imzalanana kadar mevcut durum korunacak. İran nükleer programının mevcut durumunu sürdürecek, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak.
10- ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar İran ham petrolü ve türevlerinin ihracatı ile ilgili tüm hizmetler için muafiyetler sağlayacak.
11- ABD, mutabakatın yürürlüğe girmesiyle birlikte İran’a ait dondurulmuş fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt ediyor. Fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller müzakerelerde belirlenecek.
12- Taraflar, mutabakatın uygulanmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulması konusunda anlaştı.
13- Mutabakatın 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmaya başlanması şartıyla, taraflar nihai anlaşma konusunda diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacak.
14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacak.
