Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, BloombergHT ve HaberTürk ortak yayınında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Orta Vadeli Program’ın (OVP) kamu için bir politika taahhüdü, özel sektör için ise bir yol haritası niteliğinde olduğunu belirtti. Şimşek, temel hedefin dezenflasyon olduğunu ancak bunun arzulanan hızda ilerlemediğini, bu durumun çeşitli iç ve dış faktörlerden kaynaklandığını ifade etti. Dünyada yaşanan enerji şoku ve emtia fiyatlarındaki artışın Türkiye’deki enflasyonu olumsuz etkilediğini söyledi.
OVP Hedefleri ve Bütçe Performansı
Şimşek, OVP’nin en bağlayıcı hedefinin kamunun kontrolündeki bütçe olduğunu vurguladı. 2023’te yüzde 5,1 olan bütçe açığının, hedeflenenin altında başarıldığını belirtti. 2024’te yüzde 4,7, 2025’te ise yüzde 2,9 ile hedeflerin üzerine çıkıldığını aktardı. Benzer ülkelere göre bütçe açığında önemli bir düşüş yaşandığını ve 2026 için yüzde 3,1’lik bütçe açığı performansı öngördüklerini söyledi. Geçen seneki OVP’de 2026 için öngörülen yüzde 3,8’lik büyüme yerine, bu sene yüzde 3,3 civarı büyüme beklediklerini ancak bu sapmanın şoklara oranla çok büyük olmadığını dile getirdi. Enflasyon hedefinin tutmadığını kabul eden Şimşek, bunun nedeninin enflasyondaki atalet ve katılık olduğunu, bu durumun daha çok zaman gerektirdiğini ve hedeflerin bu çerçevede revize edildiğini belirtti.
Şimşek, OVP sayesinde kur korumalı mevduatın sona erdirildiğini, rezervlerin endişe kaynağı olmaktan çıkarıldığını ve mali disiplinin tesis edildiğini bildirdi. OVP hedeflerinin büyük oranda tuttuğunu ve yönde bir değişiklik olmadığını savundu.
Dezenflasyon Süreci ve Ücret Politikası
Dezenflasyonun 2024’ün ikinci çeyreğinden itibaren başladığını hatırlatan Şimşek, savaş etkisi arındırıldığında enflasyonun bu sene yüzde 20-22 civarında olacağını öngördü. Enflasyon artış oranında ciddi bir yavaşlama olduğunu ve bunun programın sonuç verdiğini gösterdiğini söyledi. Hayat pahalılığıyla mücadelenin en büyük öncelik olduğunu ve seçim sürecinde dezenflasyondan vazgeçilmeyeceğini vurguladı. Dezenflasyonun gelir dağılımını iyileştirdiğini ve sürdürülebilir yüksek büyüme için şart olduğunu belirtti. Kamu çalışanları ve emeklilerin maaşlarının her zaman en az enflasyon oranında artırılacağını, bu konuda taviz verilmeyeceğini ifade etti.
Kur Rejimi ve Rekabet Gücü
Şimşek, Türkiye’de olması gerekenin dalgalı kur rejimi olduğunu ancak tek yönlü piyasa olması durumunda yönetilen kur rejimi ile karşı karşıya kalındığını belirtti. İhracatçıların zorunlu döviz satışı yükümlülüğünün kaldırılarak daha esnek bir kur rejimine geçilebileceğini ancak bunun için piyasa şartlarının henüz oluşmadığını söyledi. Reel kurun, baz alınan yıla göre 100’ün altında veya üstünde olduğunu, ancak 2020 baz alındığında reel kurun 100’ün üzerinde olduğunu ifade etti. Rekabet gücünü belirleyen faktörün sadece kur olmadığını, girdi maliyetlerinin ve dış talebin de önemli olduğunu vurguladı. Türkiye’nin sanayiye en ucuz doğal gazı ve elektriği verdiğini, ancak rakiplerin üretim maliyetlerinin ve dış talebin farklılaştığını belirtti.
Destekler ve Kayıt Dışılıkla Mücadele
Şimşek, tarıma ve ihracata güçlü destekler verdiklerini açıkladı. Çiftçilere düşük faizli kredi sağlandığını ve ihracatçıya verilen reeskont kredilerinin hacminin önemli ölçüde artırıldığını belirtti. Eximbank’ın sermayesinin 7 kat artırıldığını ve bu yıl 60 milyar dolar kredi vereceğini söyledi. İmalat sanayisine yönelik 6 ay ödemesiz, 36 ay vadeli 250 milyar liralık işletme sermayesi desteği paketi açıkladıklarını bildirdi. Devletin aktif rol aldığı ve bütçe imkanlarını seferber ettiği bir dönem yaşandığını ifade etti. Kayıt dışılıkla mücadelede büyük başarı elde edildiğini, gelir vergisi beyannamesi veren mükellef sayısının arttığını ve denetimlerin yoğunlaştığını aktardı.
Büyüme ve Makroekonomik Dengeler
Şimşek, ekonomi programının ana hedefinin sürdürülebilir yüksek büyüme olduğunu vurguladı. Türkiye ekonomisinin G20 içerisinde büyümede ilk sıralarda yer aldığını belirtti. Kısa vadede büyüme ile dezenflasyon arasında etkileşim olsa da orta ve uzun vadede bir çatışma bulunmadığını söyledi. Cari açığın giderilmesi için iç talepte dengelenmenin kaçınılmaz olduğunu, ancak bu süreçte üretimi ve yatırımları desteklemeye devam edeceklerini ifade etti. ABD ile iş birliğinin sürdüğünü ve Türk yatırım bankasına yönelik yaptırım kararından genel bir risk algısı çıkarılmaması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin bankacılık altyapısının şoklara karşı dayanıklı olduğunu ve sermaye yeterlilik oranının uluslararası standartların üzerinde olduğunu sözlerine ekledi.
